دو جلد نبوده ، چگونه بوده است . پاسخ به اين سئوال با تعبيرهاى مختلف آمده ، يك بار گفته شده جمع آورى حضرت در ميان دو لوح بوده است ، البته گاهى آمده : « قد جمعته من اللوحين » . « 1 » و گاهى آمده : « حتى يجمع القرآن بين اللوحين » . « 2 » كه معلوم نيست اين دو تعبير تفاوت دارد و مفهوم دو گانه‌اى را بيان مىكند يا نقل به معنا و البته در روايت ديگر آمده كه حضرت اين مصحف را در پارچه و لباس گردآورى كرد « 3 » ، در حالى كه در جايى ديگر رنگ زرد اين پارچه هم مشخص شده است : « فجمعه فى ثوب اصفر » . « 4 » 4 - نوع گردآورى ، بديع و ابتكارى و در عين حال به جهاتى انحصارى بوده است . بگونه‌اى كه افرادى تا سالهاى سال مصحفهاى گوناگون را ديده‌اند به اين معنا اذعان كرده‌اند ، مثلا عكرمه كه از مخالفين حضرت به حساب مىآيد ، اين معنا را يادآور شده است : لو اجتمعت الانس و الجن على ان يؤلفوه ذلك التأليف ما استطاعوا . « 5 » يا در روايتى ديگر همين معنا از طرق شيعه با اين تعبير آمده كه مانندش در جمع و حفظ كسى نياورده و در اين جهت كه بتواند شرايط نزول را رعايت كند ممكن نبوده است . « 6 »

--> ( 1 ) - ابن شهر آشوب ، ج 2 / 150 . ( 2 ) - حسكانى ، شواهد التنزيل . ج 1 / 37 . ( 3 ) - همان . ( 4 ) - قمى ، تفسير على بن ابراهيم ، ج 2 / 455 . ( 5 ) - ابن ضريس ، فضائل القرآن / 36 . ( 6 ) - محمد بن حسن صفار ، بصائر الدرجات / 193 .